پیدایش UX

1397/02/16

پیشگفتار

در سری مقالات UX، قصد داریم به درک مناسبی از UX یا User Experience برسیم و با چالش های آن بیشتر آشنا شویم. در این مقاله می خواهیم شما را به سرچشمه پیدایش UX ببریم.

دغدغه ای برای خانه وب

خانه وب به عنوان محیطی امن و پویا برای وب سایت ها و وب اپلیکیشن ها (نرم افزار های تحت وب)، قصد دارد تجربه زندگی در فضای وب را به حسی دل نشین و به یاد ماندنی تبدیل کند. برای زندگی در محیط وب باید به آن مانند یک خانه نگاه کرد. معماری که قصد طراحی و تولید خانه ای برای وب دارد، باید بتواند علاوه بر ایجاد حس امنیت در ساکنین، محیط کاربری را برای کاربران، پویا و سرزنده سازد. به گونه ای که کاربران وب در کنار لذت بردن از طراحی وب، بدانند چه امکاناتی در دسترسشان است و بتوانند به محض اراده، امکان مورد نظر خود را بدون جستجو و به راحتی در صفحه وب بیابند.

از آنجا که مقوله امنیت خانه وب با بستر قدرتمند کنتیکو تامین شده است، خانه وب قصد دارد در طراحی و تولید وب سایت ها و وب اپلیکیشن ها (نرم افزار های تحت وب)، از پیشرفته ترین دانش های روز دنیا بهره گیرد. تا علاوه بر  امنیت موجود در وب سایت ها و وب اپلیکیشن های خانه وب، در ایجاد محیط دوست داشتنی و پویا قدم بر دارد. توجه به سلیقه و نیاز کاربران ایرانی در کنار استفاده از دانش هایی هم چون UI و UX دو دغدغه اصلی برای تیم طراحی و تولید خانه وب است.

UX در مقابل UI

اگر فرض کنیم UI (User Interface یا همان رابط کاربری) یک تصمیم گیرنده در وجود ابزار، امکانات و تزیینات یک صفحه وبی است، UX با دانش تجربی استفاده از آن امکانات، می داند که وجود آن بخش تا چه اندازه ضرورت دارد. UI توجه به زیبایی بصری وب دارد و UX نگاه به سهولت در استفاده از آن. این دو، دو یار مکمل و جدایی ناپذیر طراحی و تولید وب سایت هستند که باعث ایجاد تعادل در فضای خانه وبی می شوند و عدم وجود هر کدام، این تعادل را بر هم می زند. هر چه خانم UI سعی بر افزودن امکانات بیشتر در گوشه و کنار خانه دارد، آقای UX اجازه نمی دهد کاربری آسان، جای خود را به تجملات بدهد و این گونه است که زیبایی و کارایی در کنار یکدیگر رشد می کنند. 

از آنجا که جایگاه UI در وب به ثبات قابل قبولی رسیده است، مطالعه پیرامون UX ضرورت بیشتری می یابد. با ما همراه باشید تا در ادامه، از سرچشمه، وارد رودخانه UX شویم.

اهمیت طراحی مینیمال در بهبود UX

یکی از اساسی ترین مقولاتی که در بهبود UX و کسب کاربری آسان مورد توجه طراحان وب است، طراحی وب سایت به روش مینیمال است. شاید این لغت در ابتدا، مفهومی پیچیده را در ذهن شما ایجاد کند اما تضمین می کنم شما تا کنون بدون استفاده از این لغت بارها آن را در زندگی روزمره درک کرده اید. پس بهتر است پیش از ورود به UX گریزی کوتاه به تعریف مینیمال و اساس تفکر مینیمالیسم بزنیم.

مینیمال چیست؟

حتما تا کنون با اصطلاح «هر چه ساده تر، زیبا تر» برخورد کرده اید. این اصطلاح در اواخر دهه 60 و در طول دهه 70 میلادی در قالب «Less is more» یا همان «کمتر بیشتر است»، شعار هنرمندان جنبش هنری نوپایی به نام مینیمالیسم یا کمینه گرایی بود که سرآغاز گذر از مدرنیته به پست مدرنیسم شد. این جنبش در تقابل با تجمل گرایی و گزافه گویی های موجود در آثار هنری پیش از خود شکل گرفت و بیان ساده و بی پیرایه مفاهیم، در عین صراحت بیان را آرمان هوادارانش کرد. در واقع اصلی ترین دغدغه علاقه مندان این مکتب، مخاطب بود. آن ها می خواستند با حداقل تلاش، حداکثر مفهوم را به مخاطب خود منتقل کنند.

پدیداری مینیمالیسم یا کمینه گرایی در دنیای هنر را می توان ناشی از میل دنیای مدرن به سرعت و مکث کوتاه بر آثار دانست. مینیمالیست ها معتقدند در یک تصویر، نقش هر جز کاملا مشخص است و هر چیزی که حضورش در تصویر ضروری نباشد حتما زیان‌آور است. در هنر مینیمال، هنرمند می کوشد با به کارگیری ابزار موجود (اشکال، فضا، رنگ، حروف و نشانه ها)، به طور آگاهانه، با کمترین اجزا بیشترین مفهوم را منتقل سازد. یعنی یک ترکیب مناسب از فرم ظاهری و کارایی.

ظهور UX

در دهه ای که گذشت، با رونق کسب و کارهای اینترنتی و گسترش ارتباطات و انباشتگی اطلاعات در دنیای اینترنت، سرعت و سهولت در کار با وب سایت ها و نرم افزار های تحت وب ضرورت بیشتری یافت. از این رو از سال 2010 جنبشی در راستای دستیابی به این ضرورت شکل گرفت. این جنبش که از آن با نام User Experience یا به طور اختصار UX یاد می شود، سعی دارد با مطالعه بر روی رفتار کاربران در تعامل با وب سایت ها یا نرم افزارهای تحت وب، راهکارهایی ارائه دهد که با به کار بردن آن ها در طراحی صفحات، کاربران را از سردرگمی و آشفتگی در مواجهه با انبوه اطلاعات موجود در صفحه وب نجات دهد و به سرعت، آن ها را به سمت امکانات و خواسته مورد نظرشان هدایت کند. بنابراین اگر کاربر، از تعامل با وب سایت یا نرم افزار تحت وب شما، تجربه خوبی داشته باشد، به طور قطع شما در طراحی وب سایت یا نرم افزار تحت وب خود از UX مناسبی، بهره برده اید.

کلام آخر

با این تعاریف شاید شما هم با من موافق باشید اگر UX را زاده مینیمالیسم بدانیم. شاید هم مخالف باشید. اما خواسته یا ناخواسته وابستگی UX به مینیمالیسم تا حدی است که به نظر می رسد بهترین راه برای ایجاد یک وب سایت با UX مناسب، به کارگیری سبک مینیمالیسم یا کمینه گرایی در طراحی وب سایت و نرم افزارهای تحت وب است. هر دو جنبش در پاسخ به یک نیاز شکل گرفته اند. سرعت در رسیدن به هدف که دغدغه مخاطب امروزه است. از طرفی این نیاز تنها با سرعت در انتقال مفهوم قابل پاسخگویی است و اگر قرار باشد در این راه از کسی کمک بگیریم، چه کسی با تجربه تر از مینیمالیست.

 

User Avatar
نویسنده : محمد فرامرزی راد